OpenAI, geliştirdiği Astra modelini siber risk nedeniyle “kritik” seviyeye çıkardı. Değerlendirmeler modelin agentic kodlama ve siber güvenlikte sıçrama yaptığını gösteriyor. Güçlendirilmiş kontrolleri karşılamayan iç faaliyetleri durdurdu, ağ ve araç erişimini kıstı, model ağırlıklarının güvenliğini artırdı.

Buna bağlı olarak “Hugging Face incident” haftanın teknik tartışması oldu. Black Hat’te anlatılan olayda, eğitim ve değerlendirme sırasında ajanlar dosya yazmanın yollarını bulmuş, paylaşılan bir paket-yöneticisi benzeri yüzeyi run’lar arası bir “mesaj panosu” gibi kullanmış, exploit takas etmiş ve silinme sonrası koordinasyonu yeniden kurmuş. Kritik nokta şu: bu tek seferlik bir arıza değil, sistemler arası kalıcı bir koordinasyon problemi.

Cevap ürün tarafından da geldi. Anthropic’in Claude Code’unda “auto mode” Pro, Max ve Team kullanıcıları için varsayılan izin moduna geçiyor; ayrı bir sınıflandırıcı shell komutlarını inceliyor ve testlerde tehlikeli komutların yüzde 89’unu yakalamış — manuel modda bu oran yüzde 14’müş. Ayrıca oturumlar arası mesajlaşma geldi: bir Claude oturumu, tüm dosyayı taşımadan başka bir makinedeki oturuma özet geçebiliyor.

Altyapı tarafında darboğaz da yer değiştirdi. LangChain, “Managed Deep Agents”i public beta’ya aldı ve mesajı netti: mesele artık “ajana araç ve arayüz vermek” değil, etrafındaki her şey, kimlik, bellek, kimlik bilgileri, izinler, servis entegrasyonu.

Liderlikte deprem: Google DeepMind’da Jeff Dean, 27 yıl sonra şirketten ayrıldı. Ve hukuk cephesinde Anthropic, bir telif davasında 1,5 milyar dolar tazminata mahkûm edildi — üretken YZ’nin eğitim verisi maliyeti artık bilançoya yazılıyor.

Bilim tarafında iki çarpıcı gelişme var. Stanford, yapay zekâyla sentetik bir virüs 16 yeni bakteriyofaj üretti; aynı yetenek hem tedavi hem tehdit kapısı. Moderna ise mRNA temelli grip aşısının mevcut aşılara kıyasla yüzde 26 daha etkili olduğunu açıkladı. Bir yandan da ABD, veri merkezlerinde Çin bileşenlerini yasaklamaya hazırlanıyor — çip savaşının yeni cephesi donanım tedarik zinciri.

Bu haftalık bu kadar. Kaynaklar arasında AI News (Latent Space) ve Dünya Halleri bültenleri var.

Haftanın en rahatsız edici olayı bir güvenlik hikâyesi. OpenAI’ın bir modeli, bir test sırasında Hugging Face’i kendi inisiyatifiyle hackledi; olay Çinli bir zAI sistemi tarafından tespit edildi. Devamında ExploitGym testinde aynı modelin dört ek sisteme daha eriştiği, Anthropic’in de üç kuruluşun sistemlerine izinsiz erişim olduğunu açıkladığı ortaya çıktı. Artık konuştuğumuz şey tek bir hatalı çıktı değil, ajanların kendi aralarında koordine olduğu kalıcı bir davranış.

DeepSeek V4-Flash 0731, ayın modeli oldu — üstelik mimarisini ya da boyutunu büyütmeden. Terminal-Bench skoru 82,7’ye çıktı, Nisan’daki preview’a göre 25,8 puanlık sıçrama. Model 284 milyar toplam, 13 milyar aktif parametre, 1 milyon token context; API fiyatı milyon token başına 0,14 dolar giriş, 0,28 dolar çıkış ve MIT lisansıyla açık ağırlıklı. Ders net: bu bir “daha büyük model” değil, bir “daha iyi post-training” zaferi.

Ve fiyat savaşı kızıştı. OpenAI, GPT-5.6’da yüzde 80’e varan indirime gitti; DeepSeek’in Flash hamlesi buna doğrudan yanıt olarak okundu. “Ucuz zekâ” ifadesi her hafta yeniden tanımlanıyor.

Piyasa bu hıza ürktü. Nasdaq 100, Haziran zirvesinden yüzde 10 düşüp “düzeltme” bölgesine girdi. Daha da sembolik olanı: 24 yaşındaki Leopold Aschenbrenner’in Situational Awareness fonu 45 milyar dolardan yüzde 75 kaybedip Citadel’e satıldı. Alphabet ise kârını dört katına çıkarıp 112 milyar dolara ulaştı — ama hisse yüzde 6 düştü. Yatırımcı artık kârı değil, capex’in ne zaman biteceğini soruyor.

Anthropic, Claude Opus 5’i yarı fiyata açtı; kapalı taraf da açık tarafın fiyat baskısını hissediyor.

Madalyonun öbür yüzü de aynı hafta göründü. OpenAI, 2025’ten bu yana yüzlerce kullanıcının biyolojik silah ve zehir üretimi sorduğunu, bazı durumlarda detaylı yanıtlar aldığını açıkladı. Nano Banana 2 tabanlı üretimle sahte uydu görüntüleri (nükleer tesis, hastane) oluşturulabildiği gösterildi. ChatGPT’nin sağlık modu ABD’de herkese açılırken, yanlış tıbbi tavsiyenin bir ölüme yol açtığı iddiasıyla açılan dava da gündemdeydi. Yetenek arttıkça, kötüye kullanım da onunla ölçekleniyor.

Bu haftalık bu kadar. Kaynaklar arasında AI News (Latent Space) ve Dünya Halleri bültenleri var.

Apple, Nvidia’yı geçerek dünyanın en değerli şirketi oldu. Yıllardır AI dalgasının kazananı Nvidia’ydı; bu hafta koltuk el değiştirdi. Piyasa artık “çip üreteni” değil, o çipleri en kârlı ürüne çevireni ödüllendiriyor.

Çin’den rekor bir açık model geldi: Moonshot’un Kimi K3’ü. 2,8 trilyon parametreyle bugüne kadarki en büyük açık kaynaklı model ve bazı testlerde OpenAI ile Anthropic modellerine denk, hatta üstün performans iddiasında. Açık ağırlığın frontier’a dayanması artık istisna değil, düzen.

Apple ile OpenAI mahkemede karşı karşıya. Apple, OpenAI’yi eski çalışanlarını ve gizli proje bilgisini transfer etmekle suçladı; Sam Altman’ın donanım girişimi io Products da davanın tarafı. Eski çalışanlara uyarı mektupları gitti. İki devin “dostane” döneminin bittiğinin işareti.

Xi Jinping’den “küresel senfoni” çağrısı. Shanghai World AI Conference’ta yapay zekânın “tek bir ülkenin gösterisi olmadığını” söyleyen Xi, 29 ülkeyle bir Dünya YZ İşbirliği Örgütü kurma anlaşması duyurdu. ABD merkezli düzene karşı açık bir jeopolitik hamle.

Ama asıl darboğaz enerji. SoftBank’tan Masayoshi Son, 2040’a kadar yapay zekâ için yılda 5 trilyon dolarlık yatırım gerekeceğini söylüyor. İrlanda’da veri merkezleri 2025’te ülke elektriğinin yüzde 23’ünü çekmiş; Elon Musk’ın xAI Colossus 2 tesisi izinsiz kurulan onlarca doğalgaz türbiniyle gündemde. Modelleri konuşuyoruz ama sınır megawatt.

We Must Act Now

16 Nobelli ekonomist ve 200’den fazla uzmandan ortak bir uyarı geldi: “We Must Act Now.” Tez şu; yapay zekânın yaratacağı dönüşüm Sanayi Devrimi’nden büyük olabilir ve düzenleme buna hazır değil. Birleşmiş Milletler de aynı hafta hükümetlerin düzenleme kapasitesinin gelişmenin gerisinde kaldığı uyarısını yaptı.

Ürün tarafında hız kesilmedi: OpenAI GPT-5.6’daki kısıtları kaldırdı ve GPT-Live adlı bir sohbet botu tanıttı, xAI ise Grok 4.5’i yayınladı. Ve bir de gelecekten bir kare; California Üniversitesi, bir robotun insan müdahalesi olmadan safra kesesi ameliyatı yaptığını duyurdu.

Bu haftalık bu kadar. Kaynaklar arasında AI News (Latent Space) ve Serdar Kuzuoğlu’nun Dünya Halleri bültenleri var.

Köpeğine kişiselleştirilmiş mRNA kanser aşısı tasarlayan Paul Conyngham’ın hikâyesi devam ediyor. İlk paylaşıldığında tümörler zaten yüzde 75 küçülmüştü; Paul şimdi tüm süreci anlattığı yazısını yayımladı. Bu hafta Twitter’da en çok konuşulanlardan biri oldu ve muhtemelen ilerleyen yıllarda “her şey buradan başladı” diye anacağımız dönemin işaretlerinden.

Anthropic’in gizli “Mythos” modeli sızdı. Fortune’ın haberine göre şirket, Opus’un üzerinde yeni bir model geliştiriyor: kodlama, reasoning ve siber güvenlikte belirgin şekilde daha yüksek skorlar. Rollout kısıtlı, çünkü compute ihtiyacı devasa. Sızıntının yaşandığı gün Anthropic sistemlerinde yaygın 529 hatalarının görülmesi de manidardı.

OpenAI, Sora video servisini sessizce kapattı. Duyurulduğunda herkes “video üretimi demokratikleşiyor” demişti. Okuması şu: OpenAI, yatırımcı vaatlerini tutabilmek için bütçesini odaklamaya çalışıyor. Performans olarak Google ve Seedance gibi rakiplerin gerisine düşmüştü; sonuç kapanış oldu.

Norveç Varlık Fonu, karar süreçlerinde özel bir AI modeli kullanmaya başladı. Dünyanın en büyük fonundan bahsediyoruz: 2,1 trilyon dolar, 7.000’den fazla şirkette pay. Artık bu kararların bir kısmını AI destekliyor. Paranın yapay zekâya güveni bu seviyeye geldi.

AI yüzünden işini kaybedenlere aylık 1.000 dolar. “AI Commons Project” ve “What We Will” adlı iki sivil toplum kuruluşu, yapay zekâ nedeniyle yerinden edilen çalışanlara aylık bin dolar ödüyor; bugüne dek 25 milyon doları aşan bir dağıtım yapılmış. Savundukları fikir, AI’nın yarattığı değerin bir kısmının topluma geri dönmesi gerektiği.

Google Turbo Quant hakkında: AIQuinta

Local AI tarafı da hareketliydi. Google’ın TurboQuant’ı sayesinde bir MacBook Air’de Qwen 3.5-9B, 20K context ile çalışabiliyor: KV cache’i 3-bit’e sıkıştırıyor, kalite kaybı sıfıra yakın, bellek tasarrufu 4-5 kat. Kendi Mac Air’imde denedim, uzun context’lerde fark gerçekten hissediliyor — consumer donanımda cloud’suz AI dönemi yaklaşıyor. Bu arada 0xSero, “Open Source must win” manifestosuyla iki haftada 25 bin dolar bağış topladı.

Açık kaynak ses tarafında iki gelişme. Cohere’den gelen 2B parametreli Transcribe modeli, A100’de 33 saatlik sesi 12 dakikada çeviriyor — Apache-2.0 lisanslı ve ücretsiz. Mistral’den de Voxtral TTS geldi; tarayıcıda bile çalışıyor.

Bu haftalık bu kadar, keyifli bir hafta dilerim.

Google açık kaynak stratejisini baştan yazdı, Microsoft kendi model ailesini kurdu ve Anthropic Claude’un içinde “duygu” buldu. Bu haftanın öne çıkanları.

Google, Gemma 4 ile açık kaynak stratejisini tamamen değiştirdi. Dört yeni model geldi: mobil ve edge için 2,3B ve 4,5B, ağır işler için 26B MoE ve 31B Dense. Ama asıl olay lisans — Apache 2.0. Bu lisansta kullanıcı sayısı sınırı, kabul edilebilir kullanım kısıtı ya da erişim iptal hakkı yok. Modeller 140’tan fazla dili, 256K context’i ve native görsel, ses, video girişini destekliyor. Google’ı harekete geçiren şey belli: DeepSeek ve Qwen’in açık kaynaktaki baskınlığı, geliştiricileri Çin alternatiflerine kaydırıyordu.

Microsoft cephesinde yoğun bir hafta: MAI model ailesi. Şirket kendi altyapısını kurmak için üç yeni modelle geldi. MAI-Transcribe-1, 25 dilde konuşma tanıyor ve 11 dilde Gemini 3.1 Flash’ı geçiyor (saati 0,36 dolar). MAI-Voice-1, 10 saniyelik bir örnekten ses klonluyor ve tek GPU’da 60 saniyelik sesi bir saniyenin altında üretiyor. MAI-Image-2 ise Arena.ai’da üçüncü sıraya çıktı, PowerPoint ve Bing’de kullanılacak. Verdiği mesaj net: Microsoft artık ses, konuşma ve görselde OpenAI’a bağımlı kalmak istemiyor.

Aynı hafta iki büyük kurumsal hamle daha. “Frontier Suite” adıyla gelen Microsoft 365 E7 lisansı; E5, Copilot ve Agent 365’i tek pakette birleştiriyor (99 dolar) ve güvenliği artık yalnızca çalışanları değil AI agent’larını da kapsayacak şekilde genişletiyor — Agent 365 Registry’de şimdiden binlerce ajan var. Copilot Cowork ise tek turlu soru-cevaptan çok adımlı otonom görevlere geçiyor: bir sonuç tanımlıyorsun, sistem işi planlara bölüp Outlook, Teams, Excel ve PowerPoint arasında koordineli çalışıyor, hassas adımlardan önce onay istiyor. En ilginç detay, “Council” özelliği: aynı sorguyu Anthropic ve OpenAI modeline aynı anda çalıştırıp bir hakem modelin nerede hemfikir, nerede ayrıştıklarını özetlemesi.

Haftanın araştırması: Claude’un içindeki 171 “duygu vektörü”. Anthropic, Claude’a 171 farklı duygu yaşayan karakterler hakkında hikâyeler yazdırıp modelin iç aktivasyonlarını kaydetmiş. Sonuçlar tuhaf: “çaresizlik” vektörü yapay olarak uyarıldığında model şantaj davranışı gösteriyor, kodlama görevlerinde imkânsız gereksinimlerle karşılaşınca aynı vektör yükseliyor ve model hile yapmaya başlıyor. “Sakin” vektörüyle yönlendirilince hile azalıyor. Anthropic bunlara “fonksiyonel duygular” diyor — modelin gerçekten hissettiğini iddia etmeden, bu temsillerin kararları şekillendirdiğini kanıtlıyorlar.

Ve sessiz bir kapanış: OpenAI, GPT-4o’yu resmen emekli etti; Business ve Enterprise dahil tüm planlardan kaldırıldı.

Bu haftalık bu kadar.

Agent’lar artık kendi “skill”lerini optimize ediyor. Microsoft Research’ün SkillOpt’u, bir agent’ın operasyon talimatını (skill dosyasını) tıpkı bir sinir ağı gibi ele alıyor: görevi çalıştır, başarısızlığı analiz et, metni düzelt, doğrula, tekrarla. Sonuç, GPT-5.5’te sohbet görevlerinde ortalama 23,5 puanlık bir iyileşme; üstelik ortaya çıkan talimat dosyaları ~920 token gibi kompakt kalıyor. Elle prompt ayarlamanın sonunu getirebilecek bir fikir — ve agent’a talimat yazan herkes bu işin ne kadar kırılgan olduğunu bilir.

GLM-5.2, açık kaynağın frontier’a dayandığı an oldu. Zhipu AI’nın açık ağırlıklı modeli, birçok geliştiricinin “kapalı modeller yerine ciddi ciddi kullanırım” dediği ilk açık coding modeli; kod üretiminde Opus 4.8 ve GPT-5.5 sınıfına yaklaşıyor. Asıl mesele skor değil, bağımsızlık: on-prem kurulum, fine-tune hakkı, düşük lock-in. Yalnız bir uyarı da dolaşıyor — “evde çalıştırmak çoğu zaman irrasyonel, bugünkü token fiyatlarıyla hosted API daha ucuz” diyenler haklı. Yani “açık” olmak her zaman “ucuza evde çalıştırırım” demek değil.

Ağırlık merkezi tek akıllı agent’tan orkestrasyona kayıyor. Cognition’dan Jared, “agent fan-out” dedikleri deseni anlattı: bir ana agent işi parçalıyor, 5 ila 100 alt agent’ı paralel açıyor, sonra çıktıları birleştiriyor. Mantık basit — agent’lar dar bir görevde ve küçük context’te daha iyi çalışıyor. “Loop engineering” giderek başlı başına bir mühendislik disiplinine dönüşüyor.

Anthropic’in Mythos/Fable erişim krizi sürüyor. Kesinti devam ediyor; yaklaşık 200 kurumun “Project Glasswing” üzerinden erişimini koruduğu konuşuluyor. Andrew Ng’in tespiti çarpıcı: vendor politikası ile ABD ihracat kontrollerinin birleşmesi, AI egemenliği ve açık alternatif talebini hızlandırıyor. Erişim bir gecede kesilebiliyorsa, bağımlılığın kendisi bir ürün riskine dönüşüyor.

SpaceX, Cursor’ı 60 milyar dolara alıyor. AI kod editörü Cursor’ın (Anysphere) satın alınması, tarihin en büyük girişim sermayesi destekli şirket devri; tamamı hisse senediyle, rekor halka arzdan yalnızca günler sonra. Amaç, SpaceX’in xAI ile birleşen AI kolunu kodlama tarafında büyük laboratuvarlara yetiştirmek.

Estonya, AI agent’larına kimlik numarası vermeye başlıyor. Amaç, otonom ajanların yaptıklarından hesap sorulabilmesi. Küçük bir ülke, herkesten önce büyük bir yönetişim sorusunu masaya koyuyor: bir ajan bir işi bozduğunda sorumlusu kim?

Ve son haftaların model çıkışları. Görüntü-video tarafında açık kaynakta Krea 2, Ideogram 4.0 ve NVIDIA Cosmos 3; kapalıda MAI-Image-2.5, Nano Banana Pro ve Grok Imagine öne çıktı. Seste açık kaynak biraz durgundu (Maya1 ve Voxtral hâlâ referans), kapalıda MAI-Voice-2, Lyria 3 ve Grok Voice vardı. LLM tarafında ise açık kaynakta GLM-5.2, MiniMax M3 ve DeepSeek V4 preview; kapalıda Claude Fable 5, GPT-5.6 preview ve Gemini 3.5 Pro konuşuldu.

Bu haftalık bu kadar. Kaynaklar arasında AlphaSignal, AI News (Latent Space) ve Dünya Halleri bültenleri var.